Elk jaar opnieuw verschijnen dezelfde berichten in de media: na de feestdagen stijgt het aantal echtscheidingsaanvragen. In verschillende landen, van het Verenigd Koninkrijk tot België en Nederland, spreken familierechters en bemiddelaars al jaren van een piek in januari. Wereldwijd tonen gegevens dat de eerste werkweken van het nieuwe jaar steevast meer aanvragen binnenkrijgen dan gemiddeld. Het exacte percentage verschilt per regio, maar de trend is opmerkelijk consistent: rond nieuwjaar loopt de druk op relaties het hoogst op en dat vertaalt zich in beslissingen die al langer onder de oppervlakte borrelden.
Waarom gebeurt dit precies? Wat maakt die kerstperiode zo geladen dat ze koppels uit elkaar kan drijven? En belangrijker: welke signalen verdienen onze aandacht, zodat spanning niet verandert in breuk?
De kerstperiode als vergrootglas
De feestdagen zijn van oudsher een tijd van verbondenheid, warmte en tradities. Maar juist die verwachtingen kunnen relaties onder druk zetten. De dagen worden een vergrootglas dat alles groter maakt: liefde, maar ook gebrek daaraan; verbondenheid, maar ook afstand; kleine irritaties, maar ook diepe teleurstellingen.
Voor veel koppels sluimeren problemen al maanden of jaren. De drukte van het dagelijks leven maskeert die vaak, tot december alles even stilvalt… of net veel te luid wordt. Wanneer families samenkomen, agenda’s overvol raken, financiële druk toeneemt en emotionele verwachtingen hoog zijn, komen oude breuken opnieuw aan de oppervlakte.
Terugkerende spanningsbronnen
Onderzoek naar relatieconflicten rond de feestdagen wijst vaak dezelfde pijnpunten aan:
1. Emotionele en mentale uitputting
De planning, de cadeaus, het koken, de sociale verplichtingen, de verwachtingen: veel mensen stappen vermoeid de kerstperiode in en eindigen uitgeput. Vermoeidheid ondermijnt empathie, geduld en communicatie, precies de zaken waarop relaties leunen.
2. Eerdere wonden die opnieuw opspelen
Kerstdiners met schoonfamilie, patronen uit het ouderlijk huis, rivaliteit tussen families of familiesystemen: het kan voelen alsof het verleden weer aan tafel zit. Partnerdynamieken worden vaak gevormd door oude pijn en in december worden die patronen sneller geactiveerd.
3. Financiële druk
December is duur. Wanneer geldzorgen er al zijn, kunnen ze tijdens de feestdagen escaleren. Koppels maken ruzie over uitgaven, prioriteiten en verantwoordelijkheden: vaak als symbool voor dieperliggende verschillen in waarden.
4. Eenzaamheid binnen de relatie
Een van de pijnlijkste ervaringen is je eenzaam voelen naast iemand die er fysiek wél is. De feestdagen leggen dit gevoel ongenadig bloot. Waar anderen een warm gezin lijken te hebben, ervaar jij vooral afstand.
5. Gebrek aan gedeelde verwachtingen
Wie wil waar kerst vieren? Hoeveel tijd gaat naar welke familie? Hoe intiem, hoe groots, hoe traditioneel moet het zijn? Wanneer verwachtingen niet uitgesproken worden, vullen koppels ze vaak in en botsen ze vervolgens op teleurstelling.
De red flags die te vaak genegeerd worden
Niet elke spanning is een voorbode van een breuk. Maar er zijn signalen die aangeven dat een relatie verzwakt en dat december die breuklijn enkel scherper maakt.
1. We praten niet meer, we onderhandelen alleen nog
Als de communicatie alleen nog gaat over praktische zaken, logistiek en planning, terwijl emotionele verbondenheid ontbreekt.
2. Er is geen wij-gevoel meer
Wanneer elke beslissing voelt als een gevecht tussen twee kampen in plaats van een gezamenlijke zoektocht.
3. Ruzies worden harder of stiller
Heftige discussies of juist totale stiltes: beide zijn strategieën die wijzen op afstand in plaats van verbinding.
4. Eén partner draagt systematisch de emotionele last
De feestdagen brengen dit vaak aan het licht. Als één persoon alle mentale planning, zorg en emotionele arbeid op zich neemt, ontstaat er ongelijkheid die muren bouwt.
5. De feestdagen worden iets om te doorstaan in plaats van te beleven
Een gevoel van opluchting zodra het januari is, kan een signaal zijn dat je relatie meer spanning dan steun biedt.
Waarom breken zo veel koppels pas ná de feestdagen?
De beslissing tot scheiden wordt zelden in één moment genomen; vaak rijpt ze lang. De periode na de feestdagen is praktisch gezien een ‘geschikt’ moment: de drukte is voorbij, het nieuwe jaar voelt symbolisch als een kans op herbeginnen, en mensen willen moeilijke gesprekken vermijden tijdens familiefeesten of voor de kinderen.
Maar vaak is die beslissing eigenlijk al vóór december genomen, alleen wordt ze in januari pas uitgesproken.
Hoe ga je om met spanningen voor het te laat is?
Relaties overleven niet omdat ze zonder conflict zijn, maar omdat koppels leren omgaan met conflict. En dat start bij bewustzijn.
1. Spreek verwachtingen uit vóór december begint
Maak concreet wat jullie willen, kunnen en nodig hebben. Hoe willen jullie kerst vieren? Wat is haalbaar? Wat voelt goed?
2. Plan rust in, niet alleen verplichtingen
In veel gezinnen is rust het eerste dat sneuvelt. Bouw op voorhand lege momenten in, alleen of samen.
3. Verdeel verantwoordelijkheden eerlijk
Zie de feestdagen als teamwork. Wie kookt? Wie koopt cadeaus? Wie houdt ruimte voor elkaar in de gaten?
4. Herken patronen van je eigen familiegeschiedenis
De feestdagen drukken vaak op oude pijnpunten. Hoe beter je je eigen patronen kent, hoe minder je ze onbewust in je relatie brengt.
5. Zoek hulp voordat de emmer overloopt
Een gesprek met een therapeut, bemiddelaar of vertrouwenspersoon kan voorkomen dat december escaleert.
Tot slot
De feestdagen zijn geen oorzaak van scheiding; ze maken zichtbaar wat al langer moeilijk is. Ze tonen waar liefde nog stroomt, maar ook waar ze jaren geleden al droogviel. Door de decembermaand niet te romantiseren en spanning niet te minimaliseren, krijgen we zicht op wat onze relaties écht nodig hebben.
Wie spanning durft benoemen, creëert ruimte voor verbinding. En soms is dat net wat kerst zou moeten zijn: geen perfect plaatje, maar een eerlijk moment tussen twee mensen die proberen.
